ChatGPT & OpenAI: Toàn cảnh model, Codex, browser, agent và công cụ AI

ChatGPT không phải là một model duy nhất. Đây là sản phẩm người dùng của OpenAI, kết nối nhiều model và công cụ: chat/viết, reasoning, duyệt web, đọc file, tạo ảnh, giọng nói, coding agent Codex và các kết nối dữ liệu. Với developer, cùng hệ năng lực đó được mở qua API, SDK, Agents SDK và các tool hosted.

Bài viết được đối chiếu với tài liệu OpenAI Developers và ChatGPT Learn tại thời điểm cập nhật. OpenAI thay đổi tên model, hạn mức và quyền truy cập thường xuyên; vì vậy không có một con số “có bao nhiêu model” cố định. Cách hiểu đúng là theo nhóm model và mục đích sử dụng.

ChatGPT, OpenAI API và Codex: đừng nhầm ba khái niệm

• ChatGPT: ứng dụng web/desktop/mobile để người dùng trò chuyện, làm việc với file, tìm web, tạo nội dung và dùng các tính năng theo gói.
• OpenAI API: nền tảng cho developer gọi model từ ứng dụng của mình. API có billing, quota và model ID riêng; thuê bao ChatGPT không tự động bao gồm ngân sách API.
• Codex: coding agent của OpenAI, có bề mặt CLI, extension IDE và cloud. Nó có thể kiểm tra repo, sửa file, chạy lệnh và tự động hóa công việc coding trong phạm vi quyền được cấp.

OpenAI hiện có bao nhiêu model?

Không nên trả lời bằng một số tuyệt đối. Model catalog có model frontier, model chuyên biệt, biến thể realtime/audio, embedding, moderation và các bản versioned/alias. Một model có thể có nhiều ID, alias và snapshot. Tài liệu hiện khuyên bắt đầu với dòng GPT-5.6: Sol cho suy luận/coding phức tạp, Terra cho cân bằng chất lượng/chi phí, Luna cho workload lớn nhạy chi phí.

Dòng GPT-5.6: chọn Sol, Terra hay Luna?

• GPT-5.6 Sol: flagship cho công việc chuyên nghiệp phức tạp, reasoning và coding khó. Catalog hiện nêu context 1.05M token, output tối đa 128K, giá API US$5/input MTok và US$30/output MTok.
• GPT-5.6 Terra: ưu tiên cân bằng năng lực/chi phí cho phần lớn tác vụ production. Catalog hiện nêu US$2.50/input MTok và US$15/output MTok.
• GPT-5.6 Luna: tối ưu workload khối lượng lớn, nhạy chi phí; catalog hiện nêu US$1/input MTok và US$6/output MTok.

Cả ba entry trên catalog hiện hỗ trợ input text/ảnh, output text, đa ngôn ngữ, vision, function calling, web search, file search và computer use. Giá là API theo triệu token, không phải giá thuê bao ChatGPT; cần mở catalog chính thức để xem số mới nhất.

Các công cụ quan trọng đi kèm model

Web search: mô hình có thể tra cứu web

Trong API, Web search là built-in tool để đưa dữ liệu Internet vào phản hồi. Nó rất hữu ích với thông tin mới, nhưng không loại bỏ nhu cầu mở nguồn và kiểm chứng. Với bài toán quan trọng, hãy yêu cầu citation, đọc nguồn gốc và phân biệt dữ kiện với suy luận.

File search và Retrieval: hỏi đáp trên tài liệu

File search cho phép model tìm trong file đã upload/vector store để lấy ngữ cảnh. Đây là mảnh ghép phổ biến để làm chatbot nội bộ/RAG. Chất lượng phụ thuộc tài liệu đầu vào, cách chia đoạn, quyền truy cập và prompt; không nên xem nó là “database chính xác tuyệt đối”.

Function calling, MCP và Connectors

Function calling để model yêu cầu ứng dụng của bạn gọi hàm/API; model không tự có quyền hành động ngoài đời. Remote MCP servers và connectors mở rộng khả năng kết nối dịch vụ bên thứ ba. Mỗi integration cần least privilege, xác nhận hành động nhạy cảm, audit log và xử lý prompt injection từ dữ liệu bên ngoài.

Computer use, Shell và Code Interpreter

Computer use phục vụ workflow agent điều khiển giao diện máy tính; Shell chạy lệnh trong hosted container hoặc runtime local; Code Interpreter phù hợp phân tích dữ liệu/tạo file. Đây là các tool mạnh nhất nhưng cũng có rủi ro lớn nhất: phải sandbox, giới hạn domain/lệnh, không đưa secret vào prompt và có human review trước thao tác phá hủy.

Image, audio và Sora

GPT Image hỗ trợ tạo/chỉnh ảnh qua Image API hoặc như tool trong Responses API. Realtime/audio hỗ trợ voice agent, dịch trực tiếp, speech-to-text và text-to-speech. Sora/Videos API hướng vào tạo, edit, extend video và quản lý render; tài liệu cũng có thông báo deprecation cho một số ID Sora 2, vì thế không hard-code model cũ trong sản phẩm mới.

Codex: coding agent, không chỉ là autocomplete

Codex hiện có CLI, IDE extension và cloud. Tài liệu Codex CLI mô tả khả năng inspect code, chỉnh sửa file, chạy command và tự động hóa công việc lặp lại trong terminal. Một session có thể chọn model/reasoning effort/quyền, khởi tạo AGENTS.md, review thay đổi và chạy qua codex exec trong pipeline.

• Dùng Codex khi cần làm việc trực tiếp với repo: đọc cấu trúc, sửa code, chạy test/build và tạo patch.
• Không giao quyền “tự do chạy mọi lệnh” cho agent. Bắt đầu với sandbox, review diff, test và commit nhỏ.
• AGENTS.md là nơi mô tả convention, cách test, quy tắc kiến trúc và vùng cấm của project cho coding agent.
• Codex không thay thế code review, CI, kiểm thử bảo mật hay trách nhiệm của developer.

Agents SDK và Responses API: nền tảng cho developer

Agents SDK hướng đến ứng dụng agent có thể lập kế hoạch, gọi tool, chuyển giao việc giữa specialist và duy trì state cho công việc nhiều bước. Tài liệu có các phần về definition, runtime, sandbox, orchestration/handoffs, guardrails, human review, observability và evaluation. ChatKit là một hướng để nhúng UI chat vào sản phẩm.

• Responses API: bề mặt API hiện đại cho hội thoại và tool use.
• Structured Outputs: ép output theo schema để tích hợp hệ thống ổn định hơn.
• Batch API: chạy job không cần realtime để tối ưu throughput/chi phí khi phù hợp.
• Evals/observability: đo chất lượng, regression và trace tool call thay vì đánh giá cảm tính.

Những tính năng ChatGPT đáng biết

Tùy plan, region và admin workspace, ChatGPT có thể cho phép chat text/voice, upload file, phân tích dữ liệu, tạo/chỉnh ảnh, tìm web, projects, memory, custom GPTs, apps/connectors, deep research và work mode. Không phải tài khoản nào cũng có toàn bộ tính năng; doanh nghiệp còn có chính sách admin, data controls và permission riêng.

Giá: cần tách 3 lớp

• ChatGPT plans: gói người dùng với hạn mức/tính năng khác nhau; Plus thường được nhắc ở mức US$20/tháng và Pro US$200/tháng tại Mỹ, nhưng hãy xem ChatGPT Pricing cho region hiện tại.
• API usage: trả theo model và mức dùng — input/output token, cache, image/audio/video/tool. Không dùng ngân sách API bằng gói ChatGPT cá nhân.
• Enterprise: giá thường theo hợp đồng, số seat, bảo mật, governance và integration. Liên hệ sales/đọc điều khoản phù hợp tổ chức.

Quy trình chọn đúng cho người dùng và developer

1. Viết rõ tác vụ: viết, nghiên cứu có nguồn, code, voice, ảnh/video, RAG hay browser automation.
2. Bắt đầu với model cân bằng (Terra) hoặc bản ChatGPT phù hợp; chỉ nâng lên Sol cho tác vụ thật sự khó.
3. Dùng Luna/model rẻ hơn cho phân loại, extraction, batch và khối lượng lớn sau khi đã benchmark.
4. Bật tool tối thiểu cần thiết. Web search khác file search; function calling khác computer use.
5. Đo chất lượng bằng bộ ví dụ thật, đánh giá lỗi, latency và chi phí trước khi đưa production.
6. Thiết kế human approval cho gửi email, thanh toán, xóa dữ liệu, xuất bản, thay đổi production và mọi hành động khó đảo ngược.

Giới hạn quan trọng

• Model có thể sai, bịa chi tiết hoặc hiểu sai tài liệu; web search/citation không bảo đảm kết luận đúng.
• Context dài không thay thế việc tổ chức dữ liệu, phân quyền và kiểm thử retrieval.
• Agent có tool tạo ra bề mặt tấn công mới: prompt injection, data exfiltration, tool misuse và dependency risk.
• Model ID, giới hạn, giá và availability thay đổi; theo dõi changelog/deprecation chính thức.
• Phải tuân thủ Terms, Usage Policies, bản quyền, dữ liệu cá nhân và quy định ngành của bạn.

Nguồn chính thức

• OpenAI Model Catalog
• Tools: web search, file search, MCP, computer use…
• Codex CLI
• OpenAI Agents SDK
• Realtime and Audio
• GPT Image / Image Generation
• Sora / Video Generation
• ChatGPT Pricing và OpenAI API Pricing